در ستایش مستند You Can See Everything و نابغه‌ای به نام نیتن فیلدر

این روزها مهم‌ترین و جذاب‌ترین اخبار سینما حول مستند You Can See Everything می‌چرخد. همین مستند باعث شده تا بار دیگر نام نیتن فیلدر به سر زبان‌ها بیفتد. در این مطلب نگاهی به مهم‌ترین آثار این فیلمنامه‌نویس، تهیه‌کننده، بازیگر و کارگردان نابغه خواهیم داشت و در نهایت در مورد مستند You Can See Everything صحبت خواهیم کرد. پس با ما همراه باشید.

نیتن فیلدر؛ نامی شناخته‌شده در صنعت هالیوود

برای کسانی که سینما و تلویزیون را حرفه‌ای دنبال می‌کنند، نیتن فیلدر نامی آشناست. نویسنده و کارگردانی که توانایی خود را در همان اولین فیلم‌های کوتاهی که ساخت، به رخ کشید؛ برای مدتی در فیلم‌هایی مانند The Night Before و The Disaster Artist نقش‌های کوتاهی بازی کرد، در قالب صداپیشه به انیمیشن‌های تلویزیونی مهمی مانند «ریک و مورتی» و «برگری باب» سرک کشید و در نهایت اوج نبوغ و استعداد خودش را در قالب مستندهای سریالی نشان داد.

مستند سریالی Nathan for You از جمله شناخته‌شده‌ترین آثار او به حساب می‌آید. فیلدر در این مستند به سراغ کسب و کارهای کوچک و ورشکسته یا در حال ورشکستگی می‌رود و خود را به عنوان مشاور کسب و کار معرفی می‌کند. جالب اینجاست که رشته‌ی تحصیلی فیلدر در همین زمینه بوده و در واقع او راست می‌گوید، ولی قضیه از جایی عجیب می‌شود که او پیشنهادهای عجیبی به این کسب و کارها می‌دهد و بیننده از پشت دوربین می‌داند که انجام این کار عایدی خاصی برای فرد نخواهد داشت؛ اما کسی که جلوی دوربین نشسته هم این نکته را می‌فهمد؟

در واقع فیلدر در مستند Nathan for You طعنه‌ی سنگینی به پدیده‌ی اینفلوئنسری می‌زند و انسان‌ها را بابت اعتماد به بسیاری از سخنان این افراد به سخره می‌گیرد. او تاثیر افسون‌گونه‌ی دوربین بر روی انسان‌ها را به تصویر می‌کشد و نشان می‌دهد که چگونه انسان‌ها در مقابل دوربین احمقانه‌ترین پیشنهادهای او برای بهبود کسب و کار را می‌پذیرند و انگار حضور دوربین آنها را مسخ می‌کند. مرز بین مستند بودن برنامه یا فیلمنامه‌ای بودنش بسیار باریک است؛ به طوری که در بسیاری از صحنه‌ها بیننده متوجه این موضوع نمی‌شود.

ولی باید Nathan for You را شروع کار و پیاده کردن ایده‌های فیلدر بدانیم. در مستند سریالی The Rehearsal ایده‌ی اصلی مبتنی بر یک سوال است: اگر بتوانیم موقعیت‌های مهم زندگی را از پیش تمرین کنیم، چه اتفاقی خواهد افتاد؟ فیلدر در The Rehearsal دوباره سراغ انسان‌هایی عادی می‌رود و از آنها می‌خواهد قبل از انجام مهم‌ترین تصمیمات خود، این تصمیمات را با حضور گروه بازیگری و فضایی که دقیقا شبیه به فضای مکالمه خواهد بود، تمرین کنند.

به عنوان مثال در این برنامه با معلمی آشنا می‌شویم که از ابتدای شروع به کار خود به دروغ گفته است که مدرک کارشناسی ارشد دارد و همین دروغ باعث استرس و اضطراب فراوانی برای او شده است. این فرد حالا می‌خواهد با گفتن واقعیت، خود را از این رنج و اضطراب خلاص کند. برای این کار محیط زندگی او دقیقا شبیه‌سازی می‌شود و بازیگرانی برای بازی کردن نقش افراد نزدیک به او استخدام می‌شوند. در نهایت دوباره شاهد از بین رفتن مرز باریک بین طنز بودن موقعیت و جدی بودن آن هستیم. حالا این سوال مطرح می‌شود که آیا تمرین این موقعیت‌ها می‌تواند پیش‌بینی‌ناپذیری واکنش انسانی رو کاهش دهد؟

در هر دو برنامه‌ی نام برده‌شده، نیتن فیلدر با یک طرح و بدون هیچ گونه فیلمنامه‌ای کار خود را آغاز می‌کند و با بسط و گسترش پیدا کردن کار، ایده‌های جدیدی مطرح می‌شوند. فیلدر با سریال The Curse چالشی جدید در این زمینه برای خود مهیا کرد. این سریال با بازی اما استون، نیتن فیلدر و بنی سفدی در سال 2023 از شبکه‌ی شوتایم پخش شد و خیلی زود به خاطر ایده‌ی جسورانه و طنز خاصش که امضای کارهای فیلدر هستند، به سر زبان‌ها افتاد.

فیلدر و استون در The Curse نقش زوجی را بازی می‌کنند که به تازگی ازدواج کرده‌اند و می‌خواهند در یکی از شهرهای نیومکزیکو با یک سرمایه‌گذاری سنگین، دیدگاه محیط زیستی ایده‌آل خود را به واقعیت بدل کنند. در همین راستا آنها شهرکی از خانه‌هایی درست کرده‌اند که تمام انرژی مورد نیازشان در چرخه‌ای بسته و بدون نیاز به سوخت‌های فسیلی تامین می‌شود. در این بین برای تامین مالی بخشی از پروژه، گروهی مستندساز وظیفه‌ی ساخت مستندی از این شهرک و خانه‌ها را دارند.

فیلدر در این پروژه هم بر مرز باریک جدیت و طنز، واقعیت و خیال وکمال‌گرایی و حقیقت‌محوری حرکت می‌کند. کریستوفر نولان در اظهار نظری مشهور در مورد این سریال گفته بود که تا سال‌های سال تلویزیون چنان اثر قدرتمندی به خود نخواهد دید. پایان‌بندی سریال به قطع برای کسانی که با افکار فیلدر آشنایی ندارند، عجیب و غیرقابل فهم و حتی تا حدودی مسخره به نظر می‌رسد، ولی کسانی که با کارهای فیلدر آشنا باشند، این پایان را خلاقانه، جسورانه و تا حدودی طنز می‌بینند.

و حالا جدیدترین کار نیتن فیلدر: مستند You Can See Everything

مستند You Can See Everything داستان آشنایی دارد. الیزابت هولمز در سال 2003 شرکتی استارتاپی به نام ترانوس را تاسیس کرد و ادعایی بزرگ مطرح کرد. هولمز گفته بود که می‌تواند با چند قطره خون، مجموعه‌ای از آزمایش‌های پزشکی ساده و پیچیده را انجام دهد. همین ادعا باعث شد که نظر بسیاری از سرمایه‌گذاران به این پروژه جلب شود و در مدت کوتاهی، ارزش ترانوس به 9 میلیارد دلار برسد.

همه چیز برای هولمز عالی پیش می‌رفت و او به یکی از چهره‌های سرشناس فناوری در سیلیکون ولی تبدیل شده بود؛ تا این که افشاگری‌های وال‌استریت ژورنال در مورد فرآیند انجام این آزمایش‌ها باعث شد تا رسوایی بزرگی به بار بیاید. ترانوس در سال 2012 فرو پاشید و هولمز هم به 11 سال زندان محکوم شد. همین داستان دستمایه‌ی ساخت مینی‌سریال Dropout شد. در این مینی‌سریال آماندا سایفرد نقش الیزابت هولمز را بازی می‌کرد و جالب آن است که فیلدر از این بازیگر خواسته تا در مستند You Can See Everything هم نقش هولمز را بازی کند.

اما رویکرد فیلدر در ساخت مستند You Can See Everything چیست؟ آیا او می‌خواهد گزارشی از یک پرونده‌ی مشهور تهیه کند یا بیشتر به دنبال حقیقت می‌گردد؟ به واقع باید گفت رویکرد او هیچ کدام از این‌ها نیست و شامل همه‌ی این موارد می‌شود. 34 روز پیش از آن که دوره‌ی زندان هولمز شروع شود، او و همسرش تصمیم می‌گیرند که روزهای باقیمانده را با یک تیم مستندساز سپری کنند. همین مسئله باعث می‌شود تا نیتن فیلدر و تیمش در تمام مراحل ساخت مستند و صحبت‌هایی که مطرح می‌شوند، در یک دوگانگی به سر ببرند: آیا ما در حال ثبت حقیقت هستیم یا صرفا درگیر نقشه‌ای خانوادگی برای اثبات بیگناهی کارآفرینی ورشکسته؟

و این گونه می‌شود که فرصتی نصیب فیلدر می‌شود تا با استفاده از پرونده‌ای مشهور، به دنبال ماهیت حقیقت برود. مستند You Can See Everything با استقبال کم‌نظیر مخاطبان و منتقدان مواجه شده است؛ به طوری که این مستند از پایگاه راتن تومیتوز با ثبت حدود 156 نقد به امتیاز 97 دست پیدا کرده و در متاکریتیک هم امتیاز شگفت‌انگیز 99 را به ثبت رسانده است. از طرف دیگر فروش 15 میلیون دلاری در افتتاحیه‌ی فروش نشان داد که مخاطبان هم با این مستند ارتباط برقرار کرده‌اند و در ادامه امتیازهای بالا در لترباکسد باعث شد تا مستند You Can See Everything یک بار دیگر نقل محافل سینمایی شود.

موفقیت این کار باعث شده تا بسیاری ادعا کنند که این مستند در اتفاقی نادر به فهرست نهایی نامزدهای اسکار هم راه خواهد یافت و حتی شاید از بخت‌های اول برنده شدن این جایزه باشد. تاکنون هیچ مستندی به این افتخار دست پیدا نکرده و اگر فیلدر بتواند با مستند You Can See Everything به اسکار دست یابد، گامی بزرگ و تاریخ‌ساز برای سینمای مستند برداشته است. در زمان نگارش این مطلب تاریخ دقیقی برای انتشار نسخه‌های دیجیتالی این مستند اعلام نشده است، ولی به قطع یکی از دیدنی‌ترین کارهای سال جاری میلادی مستند You Can See Everything خواهد بود.