راهنمای تماشای فیلم‌های جنگی با مستند تام هنکس (بخش دوم)

با توجه به استقبال مخاطبان از مطلب «راهنمای تماشای فیلم‌های جنگی با مستند تام هنکس» تصمیم گرفتیم که این مطلب را ادامه بدهیم. امروز با قسمت‌های سوم و چهارم مستند و فیلم‌هایی که در ارتباط با این قسمت‌ها هستند، خدمت شما هستیم. بدون هیچ گونه اتلاف وقتی سراغ بخش دوم راهنمای تماشای فیلم‌های جنگی با مستند تام هنکس می‌رویم.

قسمت سوم مستند: وقتی هوس شوروی به سر هیتلر می‌زند!

در این قسمت با زمینه‌های حمله‌ی آلمان نازی به شوروی آشنا می‌شویم. این دو کشور قدرتمند که قبل از جنگ پیمان عدم تعرض بسته‌اند، حالا درگیر جنگی تمام‌عیار می‌شوند. به مانند تمامی حملات ورماخت تا به این تاریخ، سرعت پیشروی ارتش در خاک شوروی چشم‌گیر است، به شکلی که بسیاری نگران سقوط مسکو هستند؛ اما در ادامه اتفاقاتی می‌افتد که نه تنها ماشین نظامی هیتلر را متوقف می‌کند، بلکه سرنوشت جنگ را نیز به شکل دیگری رقم می‌زند.

• Burnt by the Sun
• Fortress of War
• Defiance
• Fate of a Man
• Ivan’s Childhood
• Come and See
• Ballad of a Soldier
• Underground

Burnt by the Sun: باز هم عجله نمی‌کنیم و قبل از ورود به جنگ، شمه‌ای از کارهای استالین به هنگام رسیدن به قدرت را مشاهده می‌کنیم. همان طور که در این قسمت مستند نیز اشاره می‌شود، به قدرت رسیدن استالین در شوروی همراه می‌شود با یک پاکسازی بزرگ در حزب کمونیست. در این فیلم سرنوشت یکی از افسران نظامی شوروی که قهرمان انقلابی کمونیست‌هاست، ولی قربانی این سیاست استالین می‌شود، به تصویر کشیده شده است.

Fortress of War: این فیلم در ایران با نام «قلعه‌ی برست» شناخته می‌شود و به اولین روزهای حمله‌ی آلمان به خاک شوروی می‌پردازد. مسکو غافلگیر شده است و سرعت پیشروی نیروهای هیتلر دیوانه‌کننده است. در این بین تعدادی از نظامیان بلاروس قهرمانانه از یکی از قلعه‌های راهبردی منطقه به نام قلعه‌ی برست دفاع می‌کنند.

Defiance: بلافاصله بعد از اشغال نظامی حدود 500 کیلومتر از خاک شوروی، نیروهای اس‌اس کار خود برای شناسایی و معدوم کردن یهودی‌ها و مهره‌های سیاسی و نظامی تاثیرگذار را شروع می‌کنند. در این بین تعدادی دست به مقاومت می‌زنند و به صورت چریکی با ارتش آلمان به مبارزه می‌پردازند.

Fate of a Man: از بهترین‌های سینمای شوروی مرحوم! داستان مردی که بعد از حمله‌ی آلمان به شوروی، اسیر نیروهای آلمانی می‌شود و به اردوگاه‌های کار اجباری برده می‌شود. شجاعت و صبوری این مرد باعث می‌شود تا بتواند زیر شکنجه‌ی افسران نازی زنده بماند و در نهایت به این نتیجه می‌رسد که تنها راه برای نجات، فرار کردن است.

Ivan’s Childhood: در حالی که بسیاری از فیلم‌های شوروی در باب جنگ به تقدیس آن می‌پردازند، اما تارکوفسکی با این فیلم اثرگذار، تاثیرات جنگ بر روی یک کودک را نشان می‌دهد. به مانند بسیاری از فیلم‌های تارکوفسکی، در این فیلم هم شاهد دیالوگ زیادی نیستیم و در عوض، فضای رعب‌آور جنگ به خوبی تصویر شده است و ما این فضا را از چشم یک کودک دنبال می‌کنیم.

Come and See: فیلمی که به گفته‌ی راجر ایبرت فقید یکی از ویران‌کننده‌ترین فیلم‌های تاریخ سینماست. بعد از مقاومت مسکو در برابر آلمانی‌ها و فتح نشدن پایتخت شوروی، امید به دل مردم برگشته است. گروه‌های مقاومت به جنگ‌های پارتیزانی روی آورده‌اند و به هر طریق ممکن به ارتش آلمان آسیب وارد می‌کنند. در این بین پسر نوجوانی نیز دست به اسلحه می‌برد و به یکی از این گروه‌های مقاومت می‌پیوندد. اما تجربه‌ی جنگ به قدری وحشتناک است که به هیچ عنوان نمی‌توان طرفی را پیروز معرفی کرد.

Ballad of a Soldier: باز هم تصویری دیگر از ویرانی جنگ. آلیوشا، جوان 19 ساله‌ی روس، به خاطر از کار انداختن دو تانک آلمانی به مدت شش روز مرخصی تشویقی می‌گیرد تا به خانه و خانواده‌اش سری بزند. او در این شش روز تجارب بسیاری از ویرانگری جنگ کسب می‌کند و تاثیر جنگ را بر عواطف انسانی به خوبی لمس می‌کند.

Underground: «زیرزمین» را از بهترین فیلم‌های اروپایی در مورد جنگ جهانی دوم می‌دانند. این فیلم داستان چند نفر را روایت می‌کند که برای زنده ماندن از جنگ و مبارزه به یک زیرزمین پناه می‌برند و از آن خارج نمی‌شوند. تنها یک نفر از آنها از زیرزمین خارج می‌شود و او هم به دلایل مختلفی، تمام شدن جنگ را به آنها اطلاع نمی‌دهد و هر روز با اخبار دروغ آنها را مشغول نگه می‌دارد.

قسمت چهارم: غول آسیا بیدار می‌شود!

در این قسمت به یکی از مهم‌ترین جنبه‌های جنگ جهانی دوم پرداخته می‌شود. ژاپن که بعد از اصلاحات میجی دوباره قدرت گرفته است، حتی پیش از آغاز جنگ جهانی به چین حمله می‌کند و تا پایتخت چین پیش می‌رود. بی‌رحمی و قساوت ارتش ژاپن نفس هر انسانی را بند می‌آورد. تعرض، اسارت، قتل و کشتار تنها ارمغان ژاپن برای کشورهای قربانی جنگ است. اما اوضاع به این صورت باقی نمی‌ماند و باز شدن پای آمریکا به جنگ، اوضاع را برای ژاپن دگرگون می‌سازد.

• The Last Samurai
• The Flowers of War
• The Children of Huang Shi
• Dead to Rights
• Pearl Harbor
• Empire of the Sun
• The Burmese Harp
• The Bridge on the River Kwai

The Last Samurai: باز هم پیش از ورود به جنگ بهتر است تا کمی با ژاپن قبل از جنگ آشنا شویم. در این فیلم جذاب، امپراتوری جدید ژاپن اصلاحات خود را آغاز کرده است. ژاپن برای به قدرت رسیدن باید از بسیاری از سنت‌های خود بگذرد، ولی این کار با مقاومت‌هایی همراه است. از جمله مقاومت آخرین سامورایی‌هایی که مرگ را به دست کشیدن از سنت‌های خود ترجیح می‌دهند.

The Flowers of War: همان طور که گفتیم، حمله‌ی امپراتوری ژاپن به چین چند سال قبل از جنگ جهانی دوم شروع شده بود. این فیلم سال 1937 و آغاز حمله‌ی ژاپن به چین را نشان می‌دهد. کریستین بیل در نقش جان برحسب اتفاقاتی به یک صومعه راه پیدا می‌کند و در آستانه قتل عام نانجینگ باید از جان دخترهای مدرسه‌ای و زن‌هایی که به صومعه پناه آورده‌اند، محافظت کند.

The Children of Huang Shi: به راستی قتل عام ژاپن در نانجینگ یکی از ننگین‌ترین اتفاقات تاریخ بشری است. تماشای یک فیلم از این کشتار و تجاوز بی‌رحمانه، به هیچ وجه کافی نخواهد بود. این فیلم براساس زندگی واقعی جورج هاگ ساخته شده است. انتشار تصاویری که هاگ از این کشتار ثبت و ضبط کرده بود، دنیای غرب را متاثر کرد.

Dead to Rights: متاسفانه اکثر فیلم‌های ساخته شده در مورد قتل عام نانجینگ ساخته‌ی هالیوود و در بهترین حالت محصول مشترک چین و آمریکا هستند، اما Dead to Rights از معدودترین فیلم‌های خوب چینی در مورد این برهه از تاریخ است.

Pearl Harbor: البته آمریکایی‌های مغرور هیچ وقت در فیلم‌هایشان اعتراف نمی‌کنند که حمله‌ی پرل هاربر چه خسارت عظیمی به این کشور وارد کرد و بیشتر سعی می‌کنند این اتفاق را دراماتیک کنند. نمونه‌ی مشخص این صحبت هم همین فیلم «پرل هاربر» است که تقریبا می‌توان گفت که گذرا و سریع از بمباران پرل هاربر می‌گذرد و سریع به قسمتی که ورق برای آمریکا برمی‌گردد، می‌پردازد تا خدایی نکرده آب در دل آمریکایی‌ها تکان نخورد!  

Empire of the Sun: بعد از بمباران پرل هاربر، ژاپن به سرعت شانگهای را اشغال می‌کند. اسپیلبرگ در این فیلم معروف خود، داستان زندگی جان را به تصویر می‌کشد؛ از یک زندگی مرفه در شانگهای تا گیر افتادن در جنگ ژاپن و چین و سر درآوردن از اردوگاه کار اجباری ژاپنی‌ها. «امپراتوری خورشید» از آن دست فیلم‌های جنگی است که به هیچ وجه نباید از دست بدهید.

The Burmese Harp: «چنگ برمه‌ای» از زیباترین و تاثیرگذارترین فیلم‌های جنگی تاریخ است که متاسفانه آن طور که شایسته است، دیده نشده است. ما در این فیلم داستان جنگ ژاپن و نیروهای بریتانیا در برمه را می‌بینیم و این داستان را از چشم یک سرباز ژاپنی دنبال می‌کنیم. شاید در خواندن تاریخ این اتفاقات، همیشه این سوال پیش بیاید که آیا همه‌ی سربازها وحشی و خونریز بوده‌اند؟ این فیلم بهترین جواب به این سوال است.

The Bridge on the River Kwai: حملات ژاپن به کشورهای مستعمره‌ی کشورهای غربی در جنوب شرقی آسیا ادامه دارد. چشم‌بادامی‌ها به سنگاپور حمله می‌کنند و تا حد زیادی این کشور را به اشغال خود درمی‌آورند. ما در این فیلم داستان گروهی از سربازان انگلیسی را مشاهده می‌کنیم که در حمله‌ی ژاپن به سنگاپور اسیر می‌شوند و برای کار اجباری به تایلند منتقل می‌شوند. ولی این گروه در فکر فرار هستند.

باز هم در پایان مطلب یادآور می‌شوم که به قطع نام بردن از تمام فیلم‌های مرتبط با این دو قسمت از مستند، ناممکن است. اگر نام فیلم خوب و گیرایی از قلم افتاده است، حتما در بخش نظرات ذکر کنید. پیشنهادات خود را برای هر چه بهتر و کامل‌تر شدن این رشته مطالب، حتما با ما در میان بگذارید.